Ο παπα-Τρέχας

Διάβασα τον παπα-Τρέχα, του Κοραή. (Αδαμάντιος Κοραής, Ο Παπατρέχας, επιμ. Άλκης Αγγέλου, Ερμής, Νέα Ελληνική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 1992)

Θα μπορούσε να επονομάζεται "Διάλογος περί παιδείας". Δεν αποτελεί πεζογραφία με την έννοια που το λέει ο Άλκης Αγγέλου. Αστεία η μεταμόρφωση του παπα-Τρέχα σε λόγιο. Απίστευτη η μεταμόρφωση του κουρσαρόπαιδου σε παπά.

Δεν δέχεται την κατηγορία ότι τα Φώτα φέρνουν αθεΐα. Δεν αναφέρεται στις αθεϊστικές τάσεις του Διαφωτισμού· τις αποσιωπά.

Μερικές φορές θεοποιεί σχεδόν την παιδεία, αλλά σε κάποια σημεία αναγνωρίζει ότι δεν λύνει αυτή όλα τα προβλήματα (σ. 64: "αν δεν των διορθώση την ψυχήν, τους αναγκάζει και μη θέλοντας να φαίνωνται καλοί"· σ. 110: "και εις αυτά τα φωτισμένα έθνη σώζονται τυπογραφημέναι πολλαί παλαιαί μωρίαι, και, το παραδοξότερον, τυπογραφούνται ακόμη άλλαι νέαι· σ. 142: "επιστήμην να διδάξεις τον δύστροπον και κακοηθέστατον, είναι το αυτό και να δώσης εις μαινόμενον ή μεθυσμένον μάχαιραν")

Ονομάζει τη μεν αρχαία γλώσσα "Ελληνικήν", τη δε νέα "κοινήν": "...και αναγκάζων με πολλάκις να του εξηγώ εις την κοινήν γλώσσαν ό,τι έγραφα εις την Ελληνικήν." (σ. 46) Τους σύγχρονους ανθρώπους, όμως, τους ονομάζει συχνότατα Έλληνες.

"Η κρίσις του Παπά Τρέχα (πράγμα σπανιώτατον εις τους απαιδεύτους) μ' εφάνη πολλάκις ορθή" (σ. 49)

Γνωρίζει και αναφέρει τη νέα μουσική παρασημαντική του Χρυσάνθου. (σ. 53)

Ελεεινολογεί την πώληση/κλοπή χειρογράφων από τα μοναστήρια στους ξένους (σ. 55), και την αρπαγή/εκπατρισμό αρχαιοτήτων από τους Άγγλους, που τη θεωρεί από δικιολογημένη έως και αξιέπαινη όσο οι Έλληνες δεν είχαν ξυπνήσει πνευματικά, αλλά στα χρόνια του έχει γίνει καταδικαστέα, γιατί οι Έλληνες έχουν πια αποχτήσει συνείδηση της αξίας τους (σ. 57-8).

Προτείνει εισιτήριο για τους ξένους και δωρεάν είσοδο για τους Έλληνες στα μουσεία της Ελλάδας. (σ. 57-8)

Θεωρεί τους Γάλλους το πιο πολιτισμένο ευρωπαϊκό έθνος (σ. 59)

Αναφέρεται διαρκώς στη "φωτισμένη Ευρώπη" (passim)

Για τις μεταφράσεις: "και απ' ολίγας τινάς μεταφράσεις, όσων η ανοστία δεν ίσχυσε ν' αφανίση του πρωτοτύπου το άλας,..." (σ. 59) Πβ. Fernand Braudel, Η Γραμματική των Πολιτισμών, (ΜΙΕΤ, Αθήνα 2002) σ. 106: "να αντιληφθεί [κανείς] αυτή την εξαίσια ποίηση [του Κορανιού] με τους έντονους ρυθμούς, που η μετάφραση δεν καταφέρνει να την εξαφανίσει τελείως" (προσέξτε την κακοπιστία του ρήματος 'καταφέρνει', λες και οι μεταφραστές πασκίζουν να εξαφανίσουν τις αρετές των πρωτοτύπων!)

Ελληνοκεντρική αλαζονεία: "η ανωφελής μνήμη..., ως των Ασσυρίων, των Βαβυλωνίων, των Μήδων, οι οποίοι, εάν ποτε επολιτίσθησαν, δεν αφήκαν ίχνος πολιτισμού εις την οποίαν εγεννήθησαν κ' ετάφησαν γην. (σ. 60)

"Οι δυτικοί χριστιανοί εκατηγόρησαν πολλάκις αδίκως τον Κλήρον μας, ως Σιμωνιακούς, τους μη έχοντας άλλοθεν να τραφώσι πλην από τον ναόν, έχοντες αυτοί και βασιλικάς δωρεάς". (σ. 61)

Μέμφεται τους Ψαριανούς και τους Υδραίους, ότι έχουν χεστεί στο τάλιρο αλλά δε δίνουν πεντάρα για ίδρυση σχολείων. Το ίδιο λέει και για τους Έλληνες του Άμστερνταμ, όπου είχε ζήσει και ο ίδιος παλιότερα. (σ. 61)

Ασκεί κριτική στο ράντισμα με αγιασμό (σ. 65).

Είναι υπέρ του 'ιερέως πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης'. (σ. 66)

Ένας ενορίτης του παπα-Τρέχα λέει: "Καλ', αν δεν δείρη κανείς το στέφανόν του, τι λογάται;" (σ. 67)

Είναι κατά των λιτανειών για βροχή, αν και υποστηρίζει αυτή του την άποψη με κάποιαν ατολμία. (σ. 68)

"Το πλειότερον μέρος δεν σέβεται την θρησκείαν, πλην διότι βλέπει σεβομένους αυτήν τους νομιζομένους πλέον φωτισμένους και πλέον σεβαστούς του έθνους. (σ. 69)

Το Γ' μέρος κάνει κοιλιά. Θεοποίηση της τυπογραφίας.

Χαρακτηρίζει "ψευδοϊερέα" τον Χρύση της Ιλιάδας. (σ. 80)

Θεωρεί το παπα-Τρέχας "βάρβαρο επίθετο" (σ. 80) και το αλλάζει στο "ελληνικόν" Θέωνα (σ. 81)

Χρησιμοποιεί το όνομα του Θερσίτη με την κλασική αριστοκρατική σημασία του άξεστου και θρασύ λαϊκού ανθρώπου. (σ. 80 και passim).

Από τη μία εξορκίζει τον Κλήρο να μορφωθεί και τον θεωρεί βασικό παράγοντα εκπολιτισμού του έθνους, από την άλλη έχει το εξής δίστιχο: Άτεχνος και κακοήθης, ακαμάτης και φαγάς, Άλλο τι πλέον δεν έχει παρά να γενή Παπάς. (σ. 105) Αλλού, ονομάζει τους ιερείς και τους ευγενείς "μικρούς τυραννίσκους" (σ. 121)

Καταφέρεται εναντίον των χατζήδων, ότι είναι κενόδοξοι. Απορρίπτει δε και τη λέξη, ως ούτε ελληνική ούτε χριστιανική (σ. 115)

Λέει ότι μόνο η μέση τάξη γεφυρώνει το χάσμα της ανισοκατανομής του πλούτου μεταξύ ευγενών και χωρικών (σ. 122)

Μεταφράζει την industrie ως βιομηχανία (σ. 122), και τα fabriques ως εργοστάσια (σ. 122)

Αναφέρεται στη διαφορά μεταξύ Δυτικής Ευρώπης, όπου υπάρχει ευγένεια, και Ελλάδας, όπου δεν υπάρχει, και θεωρεί την απουσία της μια θετική πλευρά του απαίσιου κατά τα άλλα και εκβαρβαρωτικού οθωμανικού ζυγού. (σ. 124)

Κηρύσσει τη συνδιαλλαγή με τους Καθολικούς, ακόμα και τις καλές σχέσεις Ορθόδοξων και Καθολικών ιερέων στην Ελλάδα, υπό τον όρο ότι δε θα ασκούν οι Καθολικοί προσηλυτισμό. (σ. 127)

Είναι Οικουμενιστής. Υπερασπίζεται τους Εβραίους. Θεωρεί τις αντιεβραϊκές διαδόσεις περί εγκλημάτων τους κλπ. συκοφαντίες και αποδίδει την όποια πονηριά και κακοήθειά τους στις ιστορικές συνθήκες που δημιούργησαν εις βάρος τους οι διώκτες τους, δυτικοί και ανατολικοί. Πλέκει σχετικά το εγκώμιο των Αμερικανών. (σ. 128-9)

Αναφέρει για κάποιον Γάλλο, ότι ήταν τόσο αφελής ώστε μάθαινε 6 μήνες ρωσικά, και μετά ανακάλυψε πως δεν ήταν ρωσικά αλλά βρετόνικα. (σ. 131)

Μία μόνο φορά αναφέρεται η λέξη φιλοσοφία στη "Νέα Διαθήκη" (σ. 133)

Στηλιτεύει την άφεση των αμαρτιών με σαρανταλείτουργα, νηστείες κι ελεημοσύνες, αντί για την ομολογία του μεμπτού της πράξης και την αποκατάσταση της βλάβης. (σ. 140-1)

Εισηγείται τη διδασκαλία της ΒΙΩΤΙΚΗΣ στα σχολεία.

Εκπαιδευτικές απόψεις

...της νέας ταύτης εκδόσεως, από την οποίαν ελπίζω μεγάλα καλά, εάν οι διδάσκαλοι αναγκάζωσι τους μαθητάς να εκστηθίζωσι την πρώτην ραψωδίαν της Ιλιάδος... (σ. 44)

...από την οποίαν επιθυμώ, και εις τους νέους παραγγέλλω, μέρους της Ιλιάδος αποστήθισιν άλλο και εις την μάθησιν της Ελληνικής γλώσσης, και εις την απόκτησιν της αισθήσεως και κρίσεως του καλού, δεν γνωρίζω χρησιμώτερον. (σ. 44)

...και ως γεωμετρικόν αξίωμα πιστεύω, ότι περιπαίζεται και περιπαίζει όστις ή την Ελληνικήν χωρίς της Λατινικής, ή ταύτην χωρίς εκείνης εντελώς να διδάξη επαγγέλλεται. (σ. 45)

Είναι αντιμακεδόνας-αντιρωμαίος (σ. 90)

Εν έθνος οποιονδήποτε δεν είναι πλην συνάθροισμα λαλούντων την αυτήν γλώσσαν, και κυβερνωμένων από τους αυτούς νόμους ανθρώπων, και δύναται να θεωρηθή ως εν σώμα. (σ. 143)

Μήτηρ άρα και πηγή ομονοίας, ισονομίας, ελευθερίας, πλούτου και τιμής των πολιτών είναι η παιδεία. (σ. 147)

Αρχαία ρητά και εδάφια:

-Τι δύσκολον; -Το κακόν απομαθείν.

Εχθρός γαρ μοι κείνος hομώς Αΐδαο πύληισιν / hος χ' hέτερον μεν κεύθηι ενί φρεσίν, άλλο δε είπηι. (Ιλιάδα)

Μηδενός μήτε τύραννον, μήτε δούλον hεαυτόν καθιστάναι. (Μαύρκος Αυρήλιος)

hΟι βάρβαροι γαρ άνδρας hηγούνται μόνους / Τους πλείστα δυναμένους καταφαγείν και πιείν (κάποιος "Κωμικός")

Και μοι δοκεί μεγίστην θεόν τοις ανθρώποις hη φύσις αποδείξαι την αλήθειαν, και μεγίστην αυτήι προσθείναι δύναμιν. Πάντων γουν αυτήν καταγωνιζομένων, ενίοτε δε και πασών των πιθανοτήτων μετά του ψεύδους ταττομένων, ουκ οίδ' hόπως αυτή δι' hαυτής εις τας ψυχάς εισδύεται των ανθρώπων· και ποτέ μεν παρά χρήμα δείκνυσι την hαυτής δύναμιν, ποτέ δε πολύν χρόνον επισκοτισθείσα, τέλος αυτή δι' hεαυτής επικρατεί, και καταγωνίζεται το ψεύδος. (Πολύβιος)

Ένα απόσπασμα του Μενάνδρου, όπου αυτός απορρίπτει την καύχηση των αριστοκρατών για την ευγενική τους καταγωγή.

Δούλον δε Κυρίου ου δει μάχεσθαι, αλλ' ήπιον είναι προς πάντας, διδακτικόν, ανεξίκακον, εν πραότητι παιδεύοντα τους αντιδιατιθεμένους (Παύλος)

Ένιοι δε, ευφυείς οιόμενοι είναι, αξιούσι μήτε φιλοσοφίας hάπτεσθαι, αλλά μηδέ την φυσικήν θεωρίαν εκμανθάνειν· hώσπερ ει μηδεμίαν ηξίουν επιμέλειαν ποιησάμενοι της αμπέλου, ευθύς εξ αρχής τους βότρυας λαμβάνειν. (Κλήμης)

Έχει πολλές μη έλξεις του αναφορικού, του εξής τύπου:

...με τας αναισχύντους συκοφαντίας κατά των όσοι επαινούν και εις την Ελλάδα να εμβάσωσι προθυμούνται την παιδείαν.

Είναι, φίλε, βέβαιον, ότι μεταξύ των απαιδεύτων ευκολώτερον ευρίσκει τις άνθρωπον χρηστόν, παρά των όσοι χωρίς μέθοδον ορθήν επαιδεύθησαν.

...και πολλήν κρίσιν, αναγκαίαν εις τον όστις επιχειρεί να διαλέξη...

Οποία και αν ήναι η του Ουολφίου η Ομηρική έκδοσις, είναι χωρίς αμφιβολίαν των όσαι έως σήμερον εξεδόθησαν η ορθωτέρα.

...εις την ιστορίαν των Ομηρικών εκδόσεων, των, όχι μόνον όσαι φέρουσι το όνομα ενός τινός απ' αυτούς, καθώς είναι η Αντιμάχου,..., αλλά και όσαι ονομάζονται με πόλεων ονόματα..., ως είναι η Αργολική...

...και καταφρόνησιν των όσοι εμποδίζουν...

διώκτης άσπλαχνος των όσοι δεν φρονούσιν ως αυτός. (σ. 71)

όθεν αστειευόμενοι τινές από τους, όσοι τον εγνώριζαν, τον εβάπτισαν Παχώμιον. (σ. 114)

Εκφράσεις / Εικόνες

δια τι τόσον πτωχαί κεφαλαί είναι φουσκωμέναι από τόσον άνεμον; (σ. 42)

Ο ψευτοάγιος αρπάζεται με τον καντηλανάφτη μέσα στην εκκλησία, μπροστά στους ενορίτες. Ο ένας κραδαίνει το εικονοστάσι, ο άλλος ένα μανουάλι. Η πιο κωμική σκηνή του "παπα-Τρέχα" (σ. 117)

Γραμματικοί και άλλοι τύποι

αποδείχνη, δείχνοντες, ότινος-ότινα, τον Σωκράτην, παπαδία (η παπαδιά), καλεσπερίζειν, το βραδύ (=το βράδυ), κάτος (=γάτος), Οταΐτη (=Ταϊτή;), Νέα Διαθήκη, εξετύφλωσε (=ξεστράβωσε!) [η Αθηνά το Διομήδη], εμεταβάλθη, ουδέ κανείς σχεδόν (= ουδέ καν είς)

Λέξεις

φερέοικος (σ. 11) = που δεν έχει μόνιμη κατοικία (αν και ο τρόπος που χρησιμοποιεί τη λέξη ο Άλκης Αγγέλου δε με πολυβρίσκει σύμφωνο). Φερέοικα ζώα είναι όσα κουβαλάνε στην πλάτη τους τη φωλιά τους, π.χ. το σαλιγκάρι και η χελώνα.

μικρόχαρο (σ. 14) = η λέξη δεν υπάρχει στο ΛΚΝ. Από τις γκουγκλιές προκύπτει ότι σημαίνει συνήθως "μικρόψυχο". Ωστόσο, στο προκείμενο πρόκειται για παράθεμα του Παλαμά, όπου δεν καταλαβαίνω πολύ τη σημασία της.

πολιτικάς εκδόσεις (σ. 40) = εκδόσεις που έγιναν από συγκεκριμένες πόλεις

ευπόριστα (σ. 42) = "απορίαι εις ευπόριστα, πληροφορίαι εις άπορα πράγματα"

εκστηθίζω (σ. 44) = αποστηθίζω

ιδιώτας (σ. 48) = idiots

φορτική κωμωδία (σ. 49) = "...όσα μας εσυνέβησαν εις το ταξείδιον, τα πολλά, αστεία, ολίγα δε και της φορτικής κωμωδίας άξια". Δεν καταλαβαίνω τι σημαίνει. Μήπως "φαρσικής";

έθη και ήθη (σ. 59) = μάλλον εννοεί "ήθη και έθιμα".

ψωμοζητία (σ. 70)

σκορδούλα (σ. 70) = πανούκλα

πύργοι [στη Χίο] (σ. 70 και αλλού) = δεν ξέρω αν εννοεί σπίτια, υποστατικά, ή πραγματικούς πύργους.

αργυρολάτρης (σ. 73)

γεννάδας (σ. 73) = ευπατρίδης

προσευχητής (σ. 73) = ο προσευχόμενος

πορτογαλιά (σ. 74) = πορτοκαλιά

φρενόμετρον (σ. 75)

ξηρόν, στη φράση "εκτύπα την ταβακοθήκην με το ξηρόν του δακτύλου" (σ. 75) = ;

ταβακίζομαι (passim) = παίρνω πρέζα ταμπάκου;

σχολαϊσμός (σ. 82) = pe'dantisme.

υπουργούς (σ. 86) = βοηθούς

σεβαστής (σ. 87) = κάποιος που σέβεται

φιλοπλουτία (σ. 94)

παγουροπόδαρα (σ. 100) = κάποιου είδους φυλαχτά

κολλίκια (σ. 101) = κουλούρια

αγιάγριος (σ. 116) = Δήθεν άγιος άνθρωπος, αλλά στην πραγματικότητα άγριος.

αμύλα (σ. 120) = το ανθόγαλα στα χιώτικα (ερμηνεία του ίδιου του Κοραή)

ευγενισμός [του έθνους] (σ. 123)

βιωτική (σ. 125) = η τέχνη των τεχνών και επιστήμη των επιστημών. Τη συσχετίζει με το γαλλικό savoir-vivre.

φραγκοπατέρας (σ. 127) = καθολικός ιερέας

Α! Α! (passim) = Χα! Χα! (το γράφει μάλλον με δασεία, αλλά δεν είμαι σίγουρος, γιατί δεν το βλέπω καλά)

μυθιστορία (σ. 139) = romanzo

συμβάματα (σ. 144) = συμβάντα

νοσοκομούμαι (σ. 145)

Μπλιαχ!

Μέσα από το μεταφραστικό φόρουμ Lexilogia έπεσε στην αντίληψή μου βιβλιοπαρουσίαση του Στάντη Αποστολίδη από το 1997 για ένα δίτομο έργο με τίτλο ΙΕΡΑ ΜΕΓΙΣΤΗ ΜΟΝΗ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ (1996). Παρά το ότι μέμφεται τη γραφή Βατοπαίδιο αντί για Βατοπέδιο, επαινεί το όλο έργο και το θεωρεί εξαιρετικού επιπέδου, γράφει δε σ' ένα σημείο τα εξής εμετικά και γελοία:

ΣΟBAPH EKΔΟΣH; - MΟNΟ ΣTΟ ΠΟΛYTΟNIKΟ!

Iδιαίτερα αξιέπαινη κ' η εμμονή του εκδότη στο πολυτονικό σύστημα, αναπόσπαστο πια χαρακτηριστικό όσων βιβλίων έχουν αξίωση ποιότητας διαχρονικής- γιατί, ας μη γελιόμαστε, όσοι, λίγοι, ξέρουν και χειρίζονται τη γλώσσα, αδύνατο ν' ανεχθούν το μονοτονικό. Kαι τα όποια σοβαρά επιστημονικά έργα βγαίνουν (έχοντας και με το δυσβάσταχτο πλέον οικονομικό κόστος των τόνων στη φωτοσύνθεση ή στις ελάχιστες εναπομένουσες μονοτυπίες ν' αντιπαλέψουν) πιστοποιούν του λόγου το αληθές...

Το ξαναπαραθέτω, για να λάμψει το τερατώδες (και βλακώδες) της φράσης:

ας μη γελιόμαστε, όσοι, λίγοι, ξέρουν και χειρίζονται τη γλώσσα, αδύνατο ν' ανεχθούν το μονοτονικό.

Όσο για το δυσβάσταχτο πλέον οικονομικό κόστος των τόνων στη φωτοσύνθεση, ξέρουμε τώρα όλοι ότι η Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαι/εδίου έχει λύση και γι' αυτό....

Προσθήκη Σεπτ. 2009
Αυτό το "Μεγίστη" της Μονής Βατοπεδίου του είπανε στο Πατριαρχείο του ηγουμένου Εφραίμ να το κόψει, γιατί μόνο η Μονή "Μεγίστης" Λαύρας το δικαιούται. Από το tvxs:

Η Επιτροπή ζήτησε ακόμη από τον Εφραίμ να περιοριστεί στο Άγιον Όρος, να μη μετακινείται συχνά, καθώς προκαλεί με την εκκοσμικευμένη συμπεριφορά του, να μην επανεκλεγεί το «δεξί του χέρι», ο Αρσένιος στο ηγουμενοσυμβούλιο της Μονής Βατοπεδίου, αλλά και να απαλειφθεί ο όρος «Μεγίστη» που σφετερίζονται και χρησιμοποιούν αυθαίρετα οι βατοπεδινοί τα τελευταία χρόνια, καθώς ο τίτλος «Μεγίστη» ανήκει ιστορικά μόνο στη Μονή της Αγίας Λαύρας.

Μεταγωγή

Τη λέξη αυτή το ΛΚΝ την έχει μόνο με τη σημασία της μεταφοράς κρατουμένων, ενώ χρησιμοποιείται και με άλλες σημασίες, σε διάφορους επιστημονικούς κλάδους: μεταγωγή πλαισίου, μεταγωγή κυκλώματος, πακέτου, κυψέλης, σημάτων, ετικέτας (αποδίδοντας αγγλικούς όρους όπως transduction, switching)... όπως είναι και εντελώς φυσικό. Πώς είναι δυνατόν, μια λέξη φτιαγμένη με τόσο αγνά υλικά, μετά+άγω, να περιορίζεται η σημασία της σε τόσο ασφυχτικά πλαίσια;

Ιερός Βράχος

Όταν έχει πάρα πολύ κόσμο στην Ακρόπολη, οι φύλακες αναγκάζονται να κλείσουν την είσοδο, να σταματήσουν την άνοδο σε όσους έχουν ήδη μπει μέσα και θέλουν να διασχίσουν προς τα πάνω τα Προπύλαια, και ν' αρχίσουν να αδειάζουν όσους έχουν τελειώσει την επίσκεψη κι είναι στην κορφή του βράχου κι έχουν βαλθεί να κατέβουν, προτού επιτρέψουν πάλι την κίνηση των άλλων προς τα πάνω και την είσοδο νέων επισκεπτών μέσα στον αρχαιολογικό χώρο. Ο πάρα πολύς αυτός κόσμος υπάρχει όταν έχουν καταφτάσει στον Πειραιά πάνω από 2 υπερκρουαζιερόπλοια (2.500-3000 επιβάτες έκαστο) ταυτοχρόνως, συν όλοι οι άλλοι επισκέπτες, γκρουπ και μεμονωμένοι. Η συμφόρηση συμβαίνει συνήθως τις ώρες 9.30-11.30. Πριν και μετά, τα πράγματα είναι δύσκολα αλλά δεν φτάνουν στο έμφραγμα.

Οι φωνές που ακούγονται είναι μιας φυλάκισσας κι ενός φύλακα. Παρά το ότι οι φύλακες έχουν γουόκι-τόκι, φαίνεται ότι οι δύο που ακούγονται να φωνάζουν για να συνεννοηθούν μεταξύ τους δεν είχαν άλλο τρόπο να επικοινωνήσουν.

Αν η πρόσβαση στα Προπύλαια γινόταν με την αρχαία ευθεία ράμπα, αντί για το "ρομαντικό" ζιγκ-ζαγκ δρομάκι που έχει τώρα, ίσως το πρόβλημα να ήταν μικρότερο, αν και βέβαια η κύρια αιτία είναι ότι τα Προπύλαια και το ιερό στην κορφή του βράχου δε σχεδιάστηκαν, φυσικά, για τέτοια φορτία επισκεπτών.

Μυλωνάς ή Παλαιοκώστας;

Σήμερα το πρωί είδα το εξής πανό στα κάγκελα του Πολυτεχνείου:



Για όσους δεν το βλέπουν καλά, λέει:

Βασίλη Παλαιοκώστα
είμαστε μαζί σου
Γιώργο Μυλωνά
άντε κ' γαμήσου

Στην αρχή της φράσης "είμαστε μαζί σου" υπάρχει, αριστερά, ένα κόκκινο αστέρι.

Υπογραφή δεν φέρει το πανό. Ίσως είναι αναρχικό, ή ίσως να ανήκει σε μη αναρχικούς οπαδούς της 'άμεσης δράσης'. Η 17 Νοέμβρη, πάντως, θα τον εκτελούσε, καθώς ήταν υπεράνω χρημάτων.
Αυτό μου θύμισε εκείνο το τρικάκι που είχα δει πριν από μερικά χρόνια σε μια στάση λεωφορείου, στην οδό Συγγρού, που έλεγε: "Χέρι-χέρι, με τον Φαρμακοχέρη", δηλ. με τον Κουφοντίνα της 17 Νοέμβρη. Δυστυχώς, τότε δεν είχα κινητό με κάμερα, να το απoθανατίσω (sic).

Είναι αξιοσημείωτη η κολιγιά αντιεξουσιαστών και Παλαιοκώστα. Για την ιστορία, ο Βασίλης Παλαιοκώστας είναι ο αρχηγός της σπείρας που απήγαγε τον βιομήχανο, ιδιοχτήτη της ΑΛΟΥΜΥΛ - Μυλωνάς ΑΕ και πρόεδρο του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος, Γιώργο Μυλωνά. Η αφίσα αναρτήθηκε μετά τη σύλληψη της σπείρας, στην οποία, σύμφωνα με την αστυνομία, συμμετείχε και ένας του αντιεξουσιαστικού χώρου. Ο Παλαιοκώστας είναι δραπέτης και, απ' ό,τι ξέρω, δεν είναι αναρχικός. Είναι όμως χιουμορίστας. Η σπείρα φαίνεται πως την πάτησε επειδή ένα από τα μέλη, μετά την πληρωμή των λύτρων, άρχισε τη μεγάλη ζωή (γυναίκες, χαρτιά, γλέντια), τις αγορές τζιπ, κλπ.

Ανορθογραφίες 5 αστέρων

Άλλο πεντάστερο γράφει πάνω από τη ρεσεψιόν του:



και δε βάζει ούτε απόστροφο στο its (συνήθως το αντίθετο λάθος κάνει ο κόσμος: βάζει απόστροφο στο κτητικό its και το γράφει it's), ούτε γράφει τουλάχιστον το greek με κεφαλαίο G, δηλαδή Greek, όπως κάνουν πάντοτε στα αγγλικά.

Προτομές

Να και μια προτομή του Γιώργου Σεφέρη στην οδό Ζαλοκώστα, μπροστά από την πλαϊνή είσοδο του Υπουργείου Εξωτερικών. Τόσα χρόνια τριγυρνάω εκεί κοντά, δεν είχε τύχει να περάσω ποτέ.

Ρήματα με αντικείμενο σε γενική, εσφαλμένα

Σήμερα άκουσα/είδα δύο λάθος γενικές, αντικείμενα ρήματος:

Της μουσικής επιμελήθηκε η...

Έτσι είπε παρουσιαστής στο ραδιόφωνο της ΕΡΑ-2 ή όπως διάολο τη λένε, στα 105,8 στα FM, πρωινιάτικα στις 7 η ώρα, και μ' έστειλε.

Η Καθημερινή, πάλι (Σταύρος Τζίμας), στο φύλλο της 19ης Αυγούστου, στο πρωτοσέλιδο, μου 'βγαλε το μάτι (όρθιος, στο περίπτερο) μεσημεριάτικα: "Δεν αντέχουν βεβαίως κριτικής ισχυρισμοί..."

Οι γενικές έχουν πάρει διαστάσεις επιδημίας. Ζητείται βιογλωσσολόγος να ερευνήσει το θέμα. Έχω την αίσθηση πως οτιδήποτε είναι έστω καθ' υποψίαν ή ακόμη και κατά φαντασίαν λόγιο ή απλώς σοβαροφανές ή απλούστατα σοβαρό σαν έκφραση (π.χ. Δεν αντέχουν σε κριτική ισχυρισμοί...) πυροδοτεί μια γενικογόνο ορμόνη στον εγκέφαλο αρθρογράφων (ή διορθωτών), παρουσιαστών κ.ά.

Σαακασβίλι παίζων εν ου παικτοίς

Χτες το μεσημέρι άκουσα τον πρόεδρο της Γεωργίας Σαακασβίλι να μιλά σε συνέντευξη Τύπου μαζί με τη Γερμανίδα καγκελάριο Μέρκελ. Έβλεπες τον άνθρωπο που αντί να στέκει στα πόδια του στέκει πάνω σε ξένα δεκανίκια, και μου έδινε την αίσθηση ότι ο λόγος που μιλούσε 10 ολόκληρα λεπτά για να απαντήσει σε κάθε ερώτηση ήταν ότι ένιωθε πως, μόλις φύγουν όλοι αυτοί, θα είναι απελπιστικά μόνος του. "Κάτστε, κάτστε κι άλλο, πού θα πάτε; Κάτστε να μου κάνετε παρέα". Σα να κρεμόταν από τις λέξεις και από την ομήγυρη των ανταποκριτών, λες και ήταν το σωσίβιό του. Το βασικό του επιχείρημα ήταν "μην κατηγορείτε το θύμα της επίθεσης ότι τάχα ήταν ο θύτης". Αλλά έμεινα άφωνος με τη δημαγωγία του όταν είπε το εξής απίστευτο: Πρώτα, για να δείξει πόσο πολύ δεν ήταν οι γεωργιανές δυνάμεις αυτές που είχαν σκοπό να κάνουν επίθεση, είπε πως ο ίδιος και οι συνεργάτες του ήταν όλοι διακοπές στις αρχές Αυγούστου, και ότι γύρισε στην Τιφλίδα μόνο όταν κατάλαβε πως η κατάσταση με τους Ρώσους ήταν πολύ σοβαρή. Πέντε λεπτά αργότερα, όμως, απαντώντας σε άλλη ερώτηση, κάκισε το δυτικό Τύπο ότι, ενώ ένας Ρώσος Χι Ψι είχε πει πριν από μήνες σε μια δήλωση ή συνέντευξή του σε κάποιο ρωσικό έντυπο ότι η Ρωσία ετοίμαζε επίθεση εναντίον της Γεωργίας τον Αύγουστο, ο Δυτικός Τύπος δεν το έλαβε σοβαρά υπόψη του και δεν κίνησε γη και ουρανό για να καταγγείλει τη σχεδιαζόμενη επίθεση! "Το ξέρατε, και δεν κάνατε τίποτα γι' αυτό!" ήταν ο ψόγος του προς τα δυτικά μέσα. Και ο ίδιος, που το ήξερε, γιατί τότε πήγε διακοπές τον Αύγουστο; Αυτή την απλούστατη ερώτηση, δε βρέθηκε ένας δημοσιογράφος από κάτω να του την κάνει. Τόσο καλά!
Ο γεωργιανός λαός αξίζει κάτι καλύτερο από το να γίνεται άθυρμα στα χέρια ενός τέτοιου ανεύθυνου καραγκιόζη.

Ποδηλατικά

Le Monde (γαλλική εφημερίδα), 8-9 Ιουνίου 2008: η Le Monde απαντά στις ερωτήσεις των αναγνωστών:

«Ο γιος μου, φοιτητής, έκανε ποδήλατο πάνω στο πεζοδρόμιο κι έφαγε πρόστιμο 90 ευρώ», παραπονιέται η αναγνώστριά μας Μαρτίν. Δεν αντιλέγει για το πρόστιμο, αλλά «θεωρεί πως το ποσό είναι υπερβολικό».
Μεγάλος πράγματι ο πειρασμός ν’ ανεβείς στο πεζοδρόμιο όταν είσαι σε μονόδρομο, αντί να τον παρακάμψεις. Σύμφωνα όμως με τον ΚΟΚ, το ποδήλατο είναι κανονικό όχημα. Ο ποδηλάτης επομένως έχει τις ίδιες υποχρεώσεις με τον οδηγό αυτοκινήτου και του επιβάλλονται οι ίδιες κυρώσεις, με εξαίρεση την αφαίρεση πόντων από το δίπλωμα οδήγησης.
Μονάχα τα παιδιά έως 8 χρονών έχουν δικαίωμα να ποδηλατούν πάνω στο πεζοδρόμιο. Έξω από τις αστικές περιοχές, κατά μήκος των δρόμων με κυβολιθόστρωση ή που βρίσκονται υπό ανακατασκευή, οι ποδηλάτες δικαιούνται να κυκλοφορούν στα πεζοδρόμια και στους παραδρόμους που προορίζονται για τους πεζούς, «με ταχύτητα βηματισμού όταν συναντιόνται με πεζό» (άρθρο R. 431.10 του ΚΟΚ).
Μέσα στην πόλη, μπορούν, εκτός κι αν ο δήμος έχει λάβει διαφορετική απόφαση, να χρησιμοποιούν τους πεζοδρόμους, «υπό τον όρο ότι θα κινούνται με ταχύτητα βηματισμού και δεν θα προκαλούν ενόχληση στους πεζούς» (άρθρο. 431-9). Πρέπει επομένως να απευθύνονται στο δήμο για πληροφορίες.
Ο ποδηλάτης, εάν τραβά το ποδήλατό του με το χέρι, για να διασχίσει λόγου χάρη μια διάβαση πεζών, ξαναγίνεται πεζός (άρθρο R. 412-34). Αυτό συνιστά η Πρόληψη Οδικών Ατυχημάτων για να στρίψει κανείς αριστερά με απόλυτη ασφάλεια.
Ο κατάλογος των συχνών παραβάσεων που διαπράττουν οι ποδηλάτες δεν σταματά εδώ. Τους βλέπουμε να περνάνε με κόκκινο, να πηγαίνουν αντίθετα στο ρεύμα, να τηλεφωνούν ενώ ποδηλατούν. Ξεχνούν ότι βάζουν σε κίνδυνο τον εαυτό τους, τους πεζούς και τους αυτοκινητιστές, τους οποίους αναγκάζουν να κάνουν επικίνδυνους ελιγμούς για να τους αποφύγουν. Η χρήση τηλεφώνου επισύρει πρόστιμο μόλις 22 ευρώ (παράβαση δεύτερης τάξης). Οι άλλες παραβάσεις επισύρουν πρόστιμα τέταρτης τάξης: 90 ευρώ.
Σύμφωνα με την Αστυνομία του Παρισιού, ο αριθμός παραβάσεων που διαπράττουν οι ποδηλάτες πέρασε από τις 3.904 το 2006 στις 11.269 το 2007. Αυτή η αύξηση οφείλεται εν μέρει στις εντολές προς την αστυνομία να γίνει αυστηρότερη και ίσως στην επιτυχία του Vélib, που λανσαρίστηκε τον Ιούλιο του 2007.
Μία έρευνα του Εθνικού Διυπουργικού Παρατηρητηρίου Οδικής Ασφάλειας (Onisr, Φεβρ. 2008), δείχνει πως 181 ποδηλάτες/ισσες σκοτώθηκαν και 1.745 τραυματίστηκαν βαριά στα 4.979 κυκλοφοριακά ατυχήματα που συνέβησαν το 2006. Το ποσοστό ευθύνης των ποδηλατών ήταν 44,4% στα ατυχήματα που συνέβησαν με πεζό. Τα σοβαρότερα αφορούσαν τους άνω των 65 ετών (83% σκοτωμένοι ποδηλάτες), και ακολουθούσαν οι μεταξύ 15 και 25 ετών. Τέλος, το ποσοστό σοβαρότητας των ατυχημάτων είναι πέντε φορές μεγαλύτερο στην καθαρή εξοχή απ’ ό,τι στην πόλη.
Γι’ αυτό, η Πρόληψη Οδικών Ατυχημάτων συνιστά στους ποδηλάτες να μην ποδηλατούν ποτέ περισσότεροι από δύο πλάι-πλάι (άρθρα R.431-6 και 7 του ΚΟΚ), και να μπαίνουν ο ένας πίσω από τον άλλον μόλις πέσει ο ήλιος ή όταν ένα όχημα ετοιμάζεται να τους προσπεράσει. Τους καλεί επίσης να ελέγχουν τον εξοπλισμό τους. Το κουδούνι, που πρέπει να είναι ακουστό έως περισσότερο από 50 μέτρα, τα φώτα (μπρος και πίσω) και οι ανακλαστήρες είναι υποχρεωτικά (άρθρα R.313-3 και 5, R.313-18 έως 20 και R.313-33). Η απουσία τους επισύρει πρόστιμο 33 ευρώ.
Μπορεί να προσθέσει κανείς έναν πλαγιοεξέχοντα ανακλαστήρα (écarteur de danger) πίσω και αριστερά (R.313-20), έναν καθρέφτη, ένα ανακλαστικό γιλέκο ώστε να φαίνεται από μακριά και, κυρίως, ένα κράνος. Σύμφωνα με την Επιτροπή ασφάλειας των καταναλωτών (CSC), οι κρανιακές κακώσεις αντιπροσωπεύουν το 80% των θανάτων πάνω στο ποδήλατο. Στον Καναδά, στις επαρχίες που είχαν κάνει υποχρεωτικό το κράνος, ο αριθμός των κρανιακών κακώσεων μειώθηκε κατά 80% περίπου.
Η ασφάλεια εξαρτάται επίσης από τους οδηγούς αυτοκινήτων, οι οποίοι πάρα πολύ συχνά δεν σέβονται την ελάχιστη απόσταση του 1 μέτρου που πρέπει ν’ αφήνουν ανάμεσα στο όχημά τους και στους ποδηλάτες. Οι πεζοί, τέλος, περπατούν πάνω στους ποδηλατοδρόμους ή τους διασχίζουν χωρίς να ενδιαφέρονται για τους ποδηλάτες, οι οποίοι έτσι κινδυνεύουν να πέσουν άσχημα.

Παχέων αγελάδων, 2

Κορόιδευα το Βήμα, που έγραφε "παχέων αγελάδων", αλλά σήμερα βρήκα την ίδια ελληνικούρα στο ψηφιακό Αγγλοελληνικό Λεξικό της Magenta, στο λήμμα banner:

banner year έτος παχέων αγελάδων

Φασούλας ή Πολ Ποτ;

Ορίστε ένα "πεζοδρόμιο" του Δήμου Πειραιά, ακριβώς παράλληλο στις γραμμές του ηλεκτρικού, προχωρώντας από την πόλη προς το Στάδιο Καραϊσκάκη.

Μιλάμε για βλάστηση! Μου ήρθε στο νου ο Πολ Ποτ, που φύτεψε φοίνικες ταχείας ανάπτυξης στην Πνομ Πενχ, την πρωτεύουσα της Καμπότζης, για να την εξαφανίσει από προσώπου γης. Αυτά όμως εδώ τα αγριόχορτα είναι κανονικής ανάπτυξης. Σκέψου πόσα χρόνια έχει να περάσει από δω συνεργείο οδοστρωμάτων και πεζοδρομίων του δήμου! Κοιμήσου, Φασούλα, κοιμήσου...

Ολυμπιακό κοτσανολόγιο

Πολλές κοτσάνες άκουσα σήμερα στο σχολιασμό της τελετής έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου.

Ο Κωστάλας απλώς υπερέβαλε εαυτόν στις ξενικές προφορές. Αφού πρόφερε τον Ζακ Ρογκ Ζακ Γογκ, για να μας δείξει πως ξέρει καλά γαλλικά, αργότερα το μετάνιωσε και τον είπε Ζακ Ρογκ –το παχύ γράμμα σημαίνει παχιά προφορά. Με την τρίτη προσπάθεια, θα τον έλεγε και ελληνικά.

Μετά πέρασε στις κινεζικούρες. Πρόφερε τον πρόεδρο της Κίνας Hu Jintao Χου Τσιν Τάο, σαν το αγγλικό chin = σαγόνι, δηλαδή. Λάθος, γιατί το Jin προφέρεται είτε Τσιν είτε Τζιν, ψιλό πάντως και όχι παχύ. Στο δε τέλος-τέλος της μετάδοσης είπε "ευχαριστώ" στα κινέζικα, και το είπε σένσεν, προσθέτοντας ότι "τόσα έχουμε μάθει μέχρι στιγμής". Τρομάρα του! Το ευχαριστώ είναι "σιέσιε", όχι σένσεν.

Επίσης ο Κωστάλας είπε πως στο Πεκίνο οι αποστάσεις μετριούνται από την απαγορευμένη πόλη, όπως στην Αθήνα μετριούνται από την Ομόνοια. Όμως μετριούνται από το Σύνταγμα.

Οι άλλοι δύο ήταν χειρότεροι. Σε μια στιγμή ο Κωστάλας είπε πως οι Κινέζες που περπατούσαν μπροστά από τις εθνικές ομάδες κρατώντας τις ταμπέλες με το όνομα της χώρας φορούσαν κάποιο παραδοσιακό φόρεμα της τάδε δυναστείας, και η γυναίκα παρουσιάστρια (ονόματι Μυτιληναίου) είπε: "ναι, το παραδοσιακό τσιπάο". Όμως το τσιπάο είναι εφαρμοστό κάτω, δεν ανοίγει σε φούστα κλαρωτή!

Η Μυτιληναίου μίλησε επίσης για τη δυναστεία των Ζου, που προφέρεται στην πραγματικότητα Τζόου. Συγγνωστό το λάθος, αφού γράφεται Zhou. Το σκηνοθέτη της τελετής Zhang Yimou, που το ορθό είναι να προφέρεται Τζανγκ Γιμόου, τον έλεγαν συνεχώς Ζανγκ Γιμού. Κι αυτό συγγνωστό, αφού έτσι τον γράφουν όλοι εδώ στην Ελλάδα. Μια και βρίσκονται στην Κίνα και οι τρεις τους, όμως, θα μπορούσαν να ρωτήσουν και να μάθουν πώς προφέρονται ορισμένα βασικά ονόματα, καθώς και πώς προφέρονται τα ονόματα των έρμων των δυναστειών. Ειδικά δε ο Κωστάλας, ο οποίος και πιο κουλτουριάρης είναι και δε χάνει ευκαιρία να το παίξει γλωσσομαθής, θα 'πρεπε, στα πλαίσια της περιβόητης προετοιμασίας του, να πάρει και κάνα μάθημα κινεζικής προφοράς των ονομάτων. Δεν πάνε τζάμπα εκεί, δεν είναι εθελοντές, αν δεν απατώμαι.

Μετά η Μυτιληναίου, νομίζω, είπε πως στα κινεζικά Beijing σημαίνει "κέντρο του κόσμου". Κι αυτό λάθος. "Κεντρικό βασίλειο" (και όχι "Κέντρο του Κόσμου") σημαίνει η Κίνα στα κινεζικά, όχι το Πεκίνο. Το Πεκίνο σημαίνει Βόρεια Πρωτεύουσα.

Αλλά ξεκίνησα βέβαια με τα ασήμαντα. Πάμε τώρα σε πιο σοβαρά. Αφού είδαμε τις αναφορές στο Δρόμο του Μεταξιού, ο Κωστάλας μάς είπε πως τώρα βλέπουμε το καράβι με την εκστρατεία του Κινέζου ναυάρχου που έφτασε "στα παράλια της Αφρικής και της Ευρώπης", ανοίγοντας έτσι το "θαλάσσιο δρόμο του μεταξιού". Καλά να έφτασε στα παράλια της Αφρικής, αλλά "και της Ευρώπης"; πού το βρήκε γραμμένο; Και επίσης, το ιδεόγραμμα που προβαλλόταν συνεχώς εκείνη τη στιγμή στο κέντρο του σταδίου δεν ήταν του μεταξιού αλλά του τσαγιού. Αυτό –το τσάι– εμένα μου πάει καλύτερα, γιατί μιλάμε για τους αιώνες που και οι Πορτογάλοι έψαχναν θαλάσσιο δρόμο για τα μπαχαρικά, και όχι για το μετάξι, που άλλωστε η παραγωγή του είχε ήδη μεταφυτευτεί στην Ευρώπη από τους βυζαντινούς και, στα χρόνια που μιλάμε, στη Δυτική Ευρώπη επίσης, μετά την 4η σταυροφορία και την απαγωγή και μεταφορά των εργατών του μεταξιού από την Ελλάδα στην Ιταλία και στη Γαλλία. Άρα, προς τι να γυρεύουν έναν "θαλάσσιο δρόμο του μεταξιού";

Αλλά ο μέγας κοτσανολόγος ήταν ο αθλητικογράφος, ο Κατσαρός. Μολονότι είπε πως θα περιοριζόταν στα αθλητικά, έβγαλε πολλά μάτια με τις μπαρούφες του. Είπε πως η Μάλτα είναι βρετανική κτήση, πως το Ισραήλ έγινε ανεξάρτητο το 1984 (αναριθμητισμός;), πως οι Μαλδίβες βρίσκονται στο "Ασιατικό αρχιπέλαγος". Όταν, στην αρχή-αρχή της παρέλασης, η (κινεζική) σκηνοθεσία έδειξε τον Κοκό και την κυρά του να χαιρετούν την ελληνική ομάδα (μήπως οι Κινέζοι νομίζουν ότι έχουμε ακόμα βασιλεία; Αλλά βέβαια, αφού την προηγουμένη η Ντόρα φιλιόταν μαζί του, τι φταίνε οι άνθρωποι; Θα ήταν... ανφαίρ να μην τον δείξουν, πώς να το κάνομε! Και γιατί να τον κρύψομε άλλωστε;), ο αθλητικογράφος λοιπόν είπε πως βλέπουμε τον Κωνσταντίνο και τη... Σοφία. Τέλος, είπε πως η Αρμενία έγινε "αυτόνομη" το 1991. Έλεος! Δεν ξέρει τη διαφορά αυτονομίας και ανεξαρτησίας.

Χτές άκουσα και το Στέλιο Ελληνιάδη στο "105.5 στο Κόκκινο" να τους κράζει για την ασχετοσύνη τους. Μόνο που θεωρούσε πως ο Κατσαρός ήταν ο λιγότερο κακός, ενώ εγώ πιστεύω πως ήταν ο Κωστάλας.

Καρακιτσαριό 5 αστέρων

Η μαντάμ Ρεκαμιέ στο σαλόνι. Φυσικά, όλοι κάθονται (άβολα), κανένας δεν ξαπλώνει:


Καθρέφτες στην τουαλέτα, για να τηράξετε αναντάμ παπαντάμ τη μουτσούνα σας:


Ούτε η Μόνα Λίζα να 'τανε!


Η ....βιβλιοθήκη!!!! (Άδεια όλα, σκέτα κουτιά. Θαυμάστε όγκο σε σχέση με τους τίτλους!)


Δεν μπορούσε να λείπει ο Μέγας Ανατολικός (αν σας επηρεάσει το διάβασμα του... κουτιού, απευθυνθείτε στη ρεσεψιόν για κάτι με περισσότερο ψαχνό...)

Το αποκορύφωμα του κιτς σε αυτά τα βιβλιόκουτα είναι ότι στο κάτω μέρος έχουν έτη, π.χ. 1964, 1965, λες και είναι τα "Νομικά Χρονικά".

Ο πίνακας από φαγεντιανή. Θαυμάστε βατήρα άρματος. Ούτε για κατάδυση σε ολυμπιακή πισίνα δε θα 'ταν τόσο μακρύς:


Ο ξεκάρφωτος κίονας που δε στηρίζει τίποτα ("Greece is bouzouki"):


Ο ξεκάρφωτος πεσσός. Κατόπιν τούτου, να προστεθεί παρακαλώ στα κουτιά της "βιβλιοθήκης" το Tree and Pillar Cult του Arthur Evans:


Προτείνω επειγόντως βραβείο στον/στην αρχιτέκτονα και στον/στην διακοσμητή/τρια!

Υ.Γ.: Ευτυχώς, το πεντάστερο έχει μιαν ωραιότατη, απέριττη αυλή για το μπρέκφαστ.

Όλη η Ελλάδα ατέλειωτοι φραπέδες